Bilgi Nasıl Üretilir?

Bugün yaşadığımız dünyada en değerli meta bilgi oldu. Bunu soyut bir iddia ya da entellektüelliğe adanmış bir methiye diye düşünmemek lazımdır.
Bizim gibi toplumlarda, bilginin doğası net olarak anlaşılmış değildir, hatta kavranmış da değildir. Batı felsefesi bunu aşmak için “Epistomoloji” diye bir disiplin oluşturmuştur.
Descartes ne diyordu? “Düşünüyorum, öyleyse varım.”
Ne demekti bu?
Deneyle elde edilen bilgi, saf akılca onaylanmadıkça bilgi değildir demektir. Bu rasyonelizmin en önemli iddiasıdır.
Kıscası bugün bize yutturulmaya çalışılan, ölçme/biçme çalışmalarının gerçeği bulmanın tek yolu olduğu iddiasına karşıdır. Bunun adı Empirizm oradan da Pozitivizm’dir. Yani bize yutturulmaya çalışılan, 19.yy Avrupa’sının modası geçmiş, düşünce kalıplarıdır.
Ne diyor Pozitivizm?
Olayların gerçek sebeplerini anlayamayız. Sadece nasıl olduklarını anlayabiliriz. Yani aslında Suyun neden 100 santigrat derecede kaynadığını anlamamız mümkün değildir; ama nasıl kaynadığını bilebiliriz diyor. Peki suyun 90 derecede de kaynadığını biliyorsak, yine aynı empirik (deneysel) bilgi geçerli midir? Hatta ısı ile atomların hareketleri arasındaki ilişki çözülmüş ise.
O zaman “Neden?“ sorusu, “Nasıl?”dan önce gelmektedir. Hepsinden önce de “Nedir?” sorusu geliyor.
Mesela soralım.
İktidar nedir?
İktidar, bir insan topluluğunu idare etmek için bir araya gelen somut ve soyut güçlerin toplamıdır.
Mesela bir kurt sürüsünde de bir hiyerarşik düzen vardır, bir şempanze kolonisinde de. Demek ki bu sosyal bütün hayvanlarda var olan bir mekanizmadır. Lidersiz sürü yoktur.
İktidar neden vardır?
İktidar insan topluluklarının güçlerini birleştirip, rakiplerine karşı koordinasyon içinde varlıklarını sürdürme çabalarını sağlamaları için vardır.
Yasalar, zor kullanımı veya topluluktan atma/dışlama gibi araçlarla iktidar, topluluğu bir arada tutar ve rakiplerine karşı savunmasını gerçekleştirir. Asli görevi budur. Mesela Belediye kurumu şehirlerin çevresini çeviren duvarların tadili ve tamiri için para toplamak amacı ile ortaya çıkmıştır. Keza ilk devletler de Mezopotamya’da kentlerin oluşmasıyla.
İktidar nasıl çalışır?
Daha önce de dediğimiz bazı araçları kullanarak, bazan çatışma bazan da uzlaşma yolu ile yani diplomasi ile.
Şimdi ilk sorumuza dönelim.
Bilgi nasıl üretilir?
Bu sorular sorularak üretilir.
Aksi takdirde, elinizdeki araçları kavrayamaz ve olduğunuz yerde çemberler çizmeye devam edersiniz.
Tabii ki herkes Fidel Castro olmadığına göre “Tarih onu yargılamaz” belki ama tarih yine de hikayesi olanları, yani bir noktadan çıkıp, bir noktaya varanları yazar.